Αρχείο για supertramp

στερεότυπο #2: το μέγα βραβείο απωλεσθείσας αθωότητας

Posted in και όμως κινείται with tags on 19 Ιουλίου, 2010 by trelos

Ξεκινώντας να μιλώ για τα στερεότυπα έφτιαξα έναν μικρό κατάλογο θεμάτων σχετικών με -τι άλλο- σεξ και βία. Ευτυχώς, ήλθε ο φίλος μου ο Τζερεμές μ’ ένα σχόλιό του να μου υπενθυμίσει ότι υπάρχουν και άλλα “θεματάκια”, θεματάκια πολύ σημαντικά μες στο κεφάλι του τρελού, όπως ας πούμε η αυτοεκτίμηση ή η αποδοχή της διαφορετικότητας ή ο καθωσπρεπισμός.

Μια φορά κι έναν καιρό, λοιπόν, πήγαινα κι εγώ σχολείο (“σχολειό”, όπως το ήθελε το στερεότυπο του αριστερού διανοούμενου της μεταπολίτευσης). Θυμάμαι (ως τώρα να ‘τανε) κάποιες καθηγήτριες, συνήθως τις πιο νέες και φιλικές, αυτές δηλαδή των οποίων η γνώμη μετρούσε μέσα μου περισσότερο (αλλά, συγχρόνως, που η ζωή τους μέσα στη σχολική αίθουσα ήταν -γιατί άραγε;- δυσκολότερη) να επισημαίνουν δοθείσης της ευκαιρίας ότι “ως γνωστόν” τα κορίτσια ωριμάζουν γρηγορότερα από τα αγόρια.

Πέρα από το ολίγον αστείο της έκφρασης “ωριμάζουν” (σαν να επρόκειτο για ποικιλίες ζαρζαβατικών, η πρώιμη-κορίτσι και η όψιμη-αγόρι), θυμάμαι πόσο βαριά μου έπεφτε αυτή η δήλωση (και δεν με παρηγορούσε ούτε καν η υποψία μιας πιθανής μεροληψίας υπέρ των ομοφύλων.) Συναισθανόμουν ότι προσπαθούν, τρόπον τινά, να με πάρουν στο φιλότιμο χωρίς όμως να αντιλαμβάνομαι τι άλλο περίμεναν από μένα. Μήπως δεν ήμουν ο καλύτερος στα μαθηματικά; Οι εκθέσεις μου δεν ήταν πάντα στις καλύτερες της τάξης (αν και συχνά υπολείπονταν “σοβαρότητας” σε σχέση με των “καλών” μαθητριών);

Τα κορίτσια φυσικά κορδώνονταν γι’ αυτό το αναπάντεχο “βραβείο” και δεν τις αδικώ καθόλου ούτε για την έπαρση ούτε για τη μεταγενέστερη σπουδή να διαιωνίσουν το αναμφίβολα κολακευτικό για το φύλο τους στερεότυπο.

Θα πείτε, μα αυτό θα συζητήσουμε τώρα, το αν τα κορίτσια “ωριμάζουν” γρηγορότερα από τ’ αγόρια; Ασφαλώς όχι. Με βάση τα κριτήρια που υπονοούνται, το στερεότυπο είναι κατά βάση σωστό (υπάρχουν και τέτοια). Το πρόβλημα είναι στην ίδια την ύπαρξη της διαφοράς (όχι σε ψυχοφυσιολογικό επίπεδο -το άλλο μ’ ενδιαφέρει, το κοινωνικό) ή, αν θέλετε, στο γεγονός ότι αντιμετωπίζουμε την ταχύτερη δυνατή ωρίμανση ως κάτι το αυτόχρημα θετικό.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι, για τον ενήλικο, από τη στιγμή που το νήπιο αρχίζει να πηγαίνει σχολείο, χάνει το ενδιαφέρον του ως “ζουζούνι” (παιχνίδι) και πλέον η φροντίδα του (απασχόληση, καθαριότητα και εκπαίδευση) γίνεται μια ιδιαίτερα κουραστική υπόθεση. Έτσι, γονείς και εκπαιδευτικοί ανθρώπινο και φυσικό είναι να θεωρούν την

  1. ευπρέπεια ως προς τη συμπεριφορά (δηλ. την τήρηση κάποιων κανόνων)
  2. ανάπτυξη αισθήματος ευθύνης (υποταγή του “θέλω” στο “πρέπει”) και
  3. “ορθή” διαχείριση της σεξουαλικότητας,

με άλλα λόγια την “ωρίμανση” που συζητάμε, ως κάτι θετικό απ’ τη στιγμή που θα κάνει τη ζωή/δουλειά τους πιο εύκολη. Κι εγώ ο ίδιος πέφτω συνέχεια σ’ αυτή την παγίδα, δεν προσπαθώ να παραστήσω τον έξυπνο.

Πώς είναι όμως τα πράγματα ειδωμένα απ’ τη σκοπιά του παιδιού; Πόσο θετική είναι για την ανάπτυξη της προσωπικότητάς του αυτή η πίεση για όσο το δυνατόν ταχύτερη ωρίμανση. Μήπως είναι κάτι σαν τις ορμόνες και την κατάχρηση λιπασμάτων στα …ζαρζαβατικά που προαναφέραμε;

Ας πάρουμε το αγοράκι. Ιστορικά δέχτηκε πίεση να μεγαλώσει γρηγορότερα για να γίνει πολεμιστής ή κουβαλητής τροφής. (Αυτό ισχύει βέβαια και σήμερα στα περισσότερα μέρη του κόσμου.)
Ας πάρουμε και το κοριτσάκι. Αυτό δέχτηκε πίεση άλλου τύπου (αναφέρομαι στις πατριαρχικές-φονταμενταλιστικές κοινωνίες στις οποίες ανήκει και η δική μας.) Έμαθε από νωρίς να θεωρεί το σώμα του ως κάτι επίφοβο, την ξενοιασιά, το παιχνίδι, τη συντροφικότητα (προνόμια κατά βάση των αγοριών) ως στοιχεία συμπεριφοράς που εκθέτουν τη θηλυκή σεξουαλικότητα σε κινδύνους.

Αποτέλεσμα; Στις σύγχρονες “ανεπτυγμένες” δυτικές κοινωνίες όπου η ανάγκη για ανήλικους πολεμιστές-κουβαλητές εξέλιπε, τα (τυχερά) αγόρια απέκτησαν το προνόμιο διατήρησης της αθωότητας ως την εφηβεία, αντίθετα με τα (άτυχα) κορίτσια τα οποία εξακολουθούν να εκπαιδεύονται από τα πιο τρυφερά τους χρόνια ως αμαζόνες-θεματοφύλακες του μεγάλου “όχι”. Όχι στα άσεμνα, τα κοντά, τα χυδαία αστεία, τις σωματικές διαχύσεις και τρυφερότητες, το ξένοιαστο φλερτ (θα σε πούνε πουτάνα!), τις νυχτερινές βόλτες, τις κουβέντες με αγνώστους, τα “πολλά-πολλά”…

Το κέρδος; Φοβίες που παίρνουν χρόνια (αν και εφόσον) να ξεπεραστούν, χαμηλή αυτοεκτίμηση, κακή σχέση με το σώμα και το φύλο και -βεβαίως- το μέγα βραβείο (πόσο ώριμη!) απωλεσθείσας αθωότητας.


crisis? what crisis?

Posted in τι είναι ροκ with tags on 30 Μαΐου, 2010 by trelos

επίκαιρον;


απ’ την αρχή (ζωή στα σύννεφα)

Posted in θηρευτής του ανέφικτου with tags on 15 Ιουλίου, 2008 by trelos

Αυτός ο δρόμος δεν ξανοίγει πουθενά, δεν έχει πεδιάδες κι απλώματα. Μόνο πινακίδες γεμάτες –ισμούς, πώς να ‘βρεις προορισμό όταν όλες οι λέξεις μοιάζουνε μεταξύ τους;

«Τον σκεπτικισμό εγώ τον εφηύρα», έτσι πίστευες κάποτε. Βαδίζεις στην οδό Σκεπτικιστού από γεννησιμιού σου. Κι ίσως επειδή τόσο σε πλήγωνε η Ματαιότητα, ίσως και που δεν έμαθες να κλαις παρά με την ποίηση, ένιωσες τόσο ξένος σε τούτη τη χώρα που ντράπηκες. Κι ας είναι γύρω όλοι όμοιοί σου. Κάπου πιο πίσω –δεν μπορεί- υπήρχε μια έξοδος, την προσπέρασες.

Και τι διαφορά έχει θα πεις ο σκεπτικισμός απ’ τον κυνισμό; Βλέπεις; Αυτή η κατάληξη τα ισοπεδώνει όλα.

Ύστερα, έχει το όνειρο γεύσεις; Αν όχι, γιατί σημαδεύεις τους αστερισμούς σαν αξιοθέατα; Τουρίστες, θα πεις, ή ταξιδιώτες; Ή ταξιδευτές; Ποιος νοιάζεται για τα ονόματα;

Κι είναι αυτή η αντίδρασή σου στις ετικέτες, η ανάγκη να είσαι απρόβλεπτος, σημάδι πως παίρνεις τον εαυτό σου σοβαρά ή το αντίθετο;

Τώρα μαθαίνεις να πηγαίνεις πιο αργά, είναι κι αυτό μια πρόοδος. Και σημαδεύεις τα περάσματα με κίτρινα χαρτάκια: να θυμηθώ να κοιτάξω γύρω, να θυμηθώ πως οι άλλοι δεν είναι χειρότεροι, να θυμηθώ πως δεν είμαι αθάνατος…

Γιατί όλο ξεχνάς.

Πνευματικότητα. Ιδού ένα θηλυκό, μια Δουλτσινέα! Πρέπει λοιπόν να μετοικήσεις στα σύννεφα; Και μήπως θαρρείς πως έτσι θα τη ρίξεις; Και δεν είναι από μόνος του ο στόχος τούτος ιδιοτελής; Κι αν είναι η ιδιο-τέλεια χαρακτηριστικό κάθε πνευματικής ενέργειας, πώς προσεγγίζεται το αντίθετό της, η Αγάπη;

Κι αν είναι ο δρόμος λάθος εξαρχής;

( Γιώργος Σεφέρης, Επιφάνια και Raven. Υπάρχει σωτηρία; )

Και πώς πλησιάζεις τους ανθρώπους; Όταν ο Άλλος είναι το μέσον για την πραγμάτωση του δικού σου ταξιδιού –έστω και ως αντικείμενο της αγάπης σου;

Ν’ αγαπάς κάθε τι που υπάρχει, ανεξάρτητα από ιδιότητες, μόνον έτσι η Αγάπη δεν είναι εσωστρεφής. Δεν είναι στη φύση σου το ξέρω, η Πνευματικότητα είναι κατ’ ανάγκην υπερβατική –η μήπως όχι;

Κι ο Έρωτας; Δεν είναι στη φύση σου να επιθυμείς τη γυναίκα, ανεξάρτητα από ιδιότητες; Κι όταν ερωτεύεσαι μια γυναίκα, δεν ερωτεύεσαι μέσω αυτής κάθε γυναίκα; Μήπως η πιο απτή μορφή Πνευματικότητας είναι ο Έρωτας;

( Ανδρέας Εμπειρίκος: Μέγας Ανατολικός. Πού ήταν το σεξ και δεν το είδες; )

Μια Πνευματικότητα που επηρεάζεται από ενστικτώδεις περιορισμούς αλλά, κυρίως, έχει υποστεί ολική κοινωνική διαστροφή. Ή μήπως ο Εσκιμώος που δωρίζει τη γυναίκα του στον ξένο (και τον ξένο στη γυναίκα του) δεν είναι ένα φυσικό ον με ένστικτα, αλλά και με την Χάρη αυτής της ανυπέρβλητης αγνότητας; Είναι η Χάρη αυτή αποτέλεσμα φυσικής επιλογής; Είναι ταμπού της κοινωνίας του; Ή είναι μια μορφή Πνευματικότητας που τον συνδέει με τους άλλους Εσκιμώους και με τον Κόσμο;

Θα χρειαστεί να κάνεις όλον τον δρόμο πίσω με τα πόδια;