Αρχείο για εκπαίδευση

Είμαστε εκεί

Posted in η ζωή στη σκακιέρα with tags , on 15 Σεπτεμβρίου, 2013 by trelos

Εθνικό Ελλειμα Εμπνευσης

Posted in Από τη μεριά του τρελού with tags on 8 Οκτώβριος, 2008 by trelos

Χρωστώ μια ανάρτηση για τη δημόσια εκπαίδευση.
Κυρίως για λόγους δεοντολογίας και συνέπειας –ακόμα κι αν υποθέταμε ότι η εγγραφή αυτή είχε έναν πολύ μεγαλύτερο αριθμό αναγνωστών, ελάχιστοι είναι που ενδιαφέρονται πραγματικά κι αυτοί δεν περιμένουν από μένα να τους ανοίξω τα μάτια. Όμως, μιας που τα «χώσαμε» στα φροντιστήρια, ας πούμε δυο λογάκια και για το δημόσιο σχολείο.

Δεν θα ασχοληθώ με τετριμμένα –ούτε με το σύστημα που θέλει αμόρφωτους πολίτες, ούτε με τα απαρχαιωμένα σχολικά προγράμματα, ούτε με τους καθηγητές-δασκάλους που έχουν νοοτροπία δημοσίου υπαλλήλου, ήτοι «δουλεύω όσο λιγότερο μπορώ, γιατί με βάση τα λεφτά που παίρνω κι αυτό πολύ τους είναι!», αλλά

επειδή απ’ τους πολιτικούς –καλώς ή κακώς-περιμένω μόνο τα χειρότερα

επειδή ο δημόσιος τομέας έχει τα χάλια που έχει, οπότε οποιαδήποτε κριτική σε διοικητικό-οργανωτικό επίπεδο θα ήταν «άλλα λόγια ν’ αγαπιόμαστε»

επειδή πιστεύω ακράδαντα ότι οι επαναστάσεις ξεπηδάνε από μικρούς πυρήνες ανθρώπων που αντιδρούν στην καθεστηκυία τάξη και όχι από τις μάζες που ακόμα και πάνω στο σταυρό τραγουδούν το «ωχ αδερφέ» σε σκατά-ρε δίεση ματζόρε

εγώ θα απευθυνθώ στους αγαπητούς μου συναδέλφους, χωρίς διάθεση ισοπέδωσης, μ’ αυτό εδώ:

Το βασικό πρόβλημα, καλοί μου φίλοι, δεν είναι ότι δεν υπάρχουν υποδομές και ότι οι σχολικές αίθουσες είναι λίγες και ελάχιστα έως καθόλου εξοπλισμένες

Ούτε οι διορισμοί που είναι μονίμως ανεπαρκείς

Ούτε οι χαμηλοί μισθοί, γιατί ειδικά αυτό φίλοι μου είναι πρόβλημα όλης της κοινωνίας –όχι της εκπαίδευσης

Ούτε, βεβαίως, ότι οι μαθητές είναι στην εποχή μας κακομαθημένοι κι αν σας αφήνανε (κάποιους) να ρίχνετε σφαλιάρες θα ήταν καλύτερα, όχι

Το βασικό πρόβλημα είναι πως οι βαθιές τομές γίνονται πάντα από ανθρώπους νέους, με ενθουσιασμό και οράματα, ενώ εσείς, η μεγάλη πλειοψηφία, μέσα στις τάξεις και μέσα στα σπίτια σας ανατρέφετε τους μελλοντικούς ωχαδερφιστές καιροσκόπους.

Γιατί εσάς έχουν ως πρότυπα.
Εσάς ακούνε κάθε μέρα να βαρυγκωμάτε για τα χάλια του συστήματος.
Εσάς ακούνε να λέτε ότι «δεν θα βγάλω εγώ το φίδι απ’ την τρύπα»
Εσάς βλέπουν κάθε τόσο να κάνετε απεργίες με θεσμικά αιτήματα-τσόντες, ίσα για να τσιμπήσετε κάνα φράγκο.
Εσάς βλέπουν να επικροτείτε τα εθνικά προτερήματα, τον κυνισμό και το χαβαλέ, όταν αντιμετωπίζετε ως γραφικούς ή «νέους και άπειρους» τους ρομαντικούς και ενθουσιώδεις συναδέλφους και βλέπετε τις καταλήψεις, όχι ως δυναμικό φαινόμενο ενάντια στη συντήρηση και τη νεκρική ακαμψία της προσφιλούς νεκρής (της παιδείας), αλλά ως ευκαιρία για «λίγη ξεκούραση».

Γνωρίζω ότι τα σχολεία είναι, απ’ τη φύση τους, θεματοφύλακες της παράδοσης.
Δεν είμαι άνθρωπος της παράδοσης, αλλά δεν προτίθεμαι να την κριτικάρω. Θα πω μόνον ότι μέσα στις παραδόσεις ενός λαού υπάρχουν κι εκείνες που συνήθως χαρακτηρίζουμε ως «ελαττώματα της φυλής» και αυτές καλό θα ήταν να μην τις διαιωνίζουμε. Αν ο σύγχρονος Έλληνας κουβαλά τη ρετσινιά του αρπακολλατζή και ανεύθυνου ψευτόμαγκα, την οποία μάλιστα έχει αναγάγει σε παράδοση ωσάν να πρόκειται για κάτι θετικό και αξιέπαινο, το χρωστά (σε μεγάλο βαθμό) και στα σχολεία του. Είναι (λειτουργούν ως) τα συντηρητικά της κοινωνίας, κάτι σαν τα Ε των τροφίμων.

Για να έχουμε αλλαγές προς το καλύτερο, πρέπει οι νέοι άνθρωποι που έχουμε στα χέρια μας να βρουν έμπνευση και –δυστυχώς- το σημαντικότερο εθνικό μας έλλειμμα είναι αυτό που την αφορά.

η διά της δονήσεως εκπαίδευση (2)

Posted in Από τη μεριά του τρελού with tags on 12 Ιουλίου, 2008 by trelos

Συνεχίζω την προηγούμενη ανάρτηση και εξηγώ εν συντομία: πρώτον, τι είναι «εκπαίδευση διά της δονήσεως» και, δεύτερον, γιατί λέω ότι το φροντιστήριο δεν προκύπτει απλά ως αποτέλεσμα των προβλημάτων της Παιδείας, αλλά αποτελεί συστατικό μέρος τους.

Έχετε δει διαφημίσεις γι αυτά τα ωραία μηχανήματα που στέκεσαι και σε ..κουνάνε κι έτσι υποτίθεται πως γυμνάζεσαι; Λέγονται «πλατφόρμες δονήσεων» (power plates). Λοιπόν, φανταστείτε έναν υποθετικό κόσμο όπου επαγγελματική και κοινωνική επιτυχία εξαρτώνται από το πόσο γυμνασμένο και σφριγηλό σώμα έχετε (καλά, πού το βρήκα αυτό το ..εξωφρενικά μακρινό σενάριο; ) –μάλιστα έχουν θεσπιστεί επ’ αυτού και δημόσιες εξετάσεις. Οι νέοι άνθρωποι γυμνάζονται απ’ το πρωί ως το βράδυ και το κράτος τους παρέχει γυμναστήρια με ανεπαρκείς σε αριθμό (αλλά –συχνά- και σε κατάρτιση) γυμναστές. Εκεί πάνω λοιπόν εμφανίζεται ο ..δονητής. Τι κάνει αυτός; Κατ’ αρχάς σου επιβάλει να περνάς κάποιες ώρες πάνω του. Επιπλέον, έχει ένα κομπιούτερ που σου επιδεικνύει κάποιες ασκήσεις και σου προτείνει και άλλες που θα έκανες και χωρίς αυτόν (πους-απς, κοιλιακούς, τρέξιμο κλπ) Οι πιο φυγόπονοι, αλλά και αυτοί που το χρήμα τους περισσεύει, τρέχουν κι αγοράζουν έναν. Σιγά-σιγά, όλο και περισσότεροι πείθονται ότι οι «δονούμενοι» έχουν συγκριτικό πλεονέκτημα και, εν πάση περιπτώσει, κάνουν τη δουλειά πιο οργανωμένα και πιο εύκολα. Έτσι, οι «δονητές» εξαπλώνονται. Στο τέλος, ακόμα κι εκείνοι που γυμνάζονταν εντατικά και με συνέπεια, καλού-κακού αγοράζουν κι αυτοί. Το αποτέλεσμα είναι ο κόσμος να αγανακτεί για την οικονομική επιβάρυνση αλλά, κατά βάθος, να αισθάνεται ικανοποιημένος διότι: 1) έχει πειστεί πως έτσι θα τα καταφέρει, 2) όποιος δεν βρίσκει χρόνο και όρεξη να γυμναστεί μεταθέτει την ευθύνη εξ ολοκλήρου στο μηχάνημα και 3) διαθέτει ένα μοδάτο, κοινωνικά επιβεβλημένο προϊόν. Σας θυμίζει κάτι;

Αρκετά όμως με τις αλληγορίες. Ιδού, επιγραμματικά, τα στάδια της αλλοτρίωσης στα οποία συνεισφέρει το φροντιστήριο, σε συνδυασμό βεβαίως με το διαστροφικό σύστημα Πανελλαδικού Διαγωνισμού (και όχι «εξετάσεων», όπως –δολίως- έχει καθιερώσει το υπουργείο να λέγονται) και με την ανεπάρκεια (αντικείμενο μελλοντικής ανάρτησης) του δημόσιου σχολείου:

  1. Μετάθεση ευθύνης. Μαθητές και γονείς μεταθέτουν την, όποια, δική τους ευθύνη στους «ειδικούς» (έχω και πληρώνω, άρα η δουλειά γίνεται). Δεν μιλάμε βεβαίως για αγορά γνώσεων αλλά «εκπαιδευτικών υπηρεσιών».
  2. Ντε φάκτο απαξίωση της γνώσης, όταν αυτή δεν οδηγεί στην (βραχυπρόθεσμη) επιτυχία. Μαθήματα που δεν εξετάζονται στον πανελλαδικό διαγωνισμό, αλλά και ολόκληρες ενότητες των βασικών μαθημάτων, αγνοούνται ως «άχρηστα». Η υποτιθέμενη Γενική Παιδεία πάει περίπατο.
  3. Η επιτυχία ως επωφελής επένδυση. Ελάχιστοι είναι αυτοί που συνειδητοποιούν ότι η είσοδος στα Πανεπιστήμια δεν (μπορεί να) είναι αυτοσκοπός. Για τους περισσότερους ισχύει το «τι πληρώνω τόσα χρόνια;»
  4. Η αφομοίωση γνώσης και η ανάπτυξη δεξιοτήτων υποκαθίστανται -σε συντριπτικό ποσοστό- με την πρόσληψη «μασημένης τροφής». Δηλαδή, στη θέση του να προσπαθήσει ο μαθητής να κατανοήσει σε βάθος δέκα πράγματα και εν συνεχεία να κληθεί να τα εφαρμόσει, έχουμε μια συχνά στείρα αποστήθιση κωδικοποιημένων «κανόνων» (μεθοδολογιών) με βάση τους οποίους πρέπει να επιλύσει κάποιους παράξενους (αφού δεν αντιλαμβάνεται την πρακτική τους σημασία) γρίφους. Αυτό δεν ακυρώνει απλώς το νόημα της εκπαίδευσης. Το χειρότερο είναι ότι ανεβάζει διαρκώς τον πήχη (διότι η επιτροπή κατάρτισης των θεμάτων πέφτει στην παγίδα να ψάχνει διαρκώς για ερωτήματα που δεν κωδικοποιούνται εύκολα) με εξουθενωτικά για τους μαθητές (οι οποίοι οφείλουν τώρα να κωδικοποιήσουν περισσότερους κανόνες) αποτελέσματα.

Και μετά απ’ όλα αυτά, μια ερώτηση για να δούμε πόσο καλοί μαθητές είστε εσείς.

Αν ο μέσος πολίτης καλείτο από την κυβέρνηση να ψηφίσει για ένα επιπλέον κονδύλι σχετικό με την παιδεία, τι θα προτιμούσε;

  1. Λεφτά για σχολεία, υλικοτεχνική υποδομή, επιμορφωτικά σεμινάρια και διορισμούς καθηγητών, ώστε να βελτιωθεί το επίπεδο της εκπαίδευσης και να μην χρειάζεται να πληρώνει από την τσέπη του τα φροντιστήρια (και να πληρώνει και ο μαθητής σε κόπο και χρόνο) -ή
  2. Να παίρνει ο ίδιος ένα «επίδομα φροντιστηρίων» -ώστε να καλύπτει ένα μέρος από το έξοδο- και τα πράγματα να παραμείνουν ως έχουν;

(Νομίζω ότι μέσα μας όλοι ξέρουμε ποια θα ήταν η απόφαση του κυρίαρχου λαού. Το λέω χωρίς καθόλου ειρωνία, αλλά με μπόλικη απογοήτευση.)

Ουφ! Τα είπα και ξαλάφρωσα. Θα μου πείτε το κλασσικό «και τι κέρδισες;» Ίσως τίποτα. Αλλά είναι ενοχλητικό να βλέπεις διαρκώς γύρω σου τη συνενοχή. Αυτοί που μπήκαν στο νόημα, καταλαβαίνουν τι εννοώ. Οι υπόλοιποι, δεν πειράζει. Έτσι κι αλλιώς λεφτά (δεν) έχουν.

φροντιστήριο: η διά της δονήσεως εκπαίδευση (1)

Posted in Από τη μεριά του τρελού with tags on 10 Ιουλίου, 2008 by trelos

Έχω αυτήν την εγγραφή στο μυαλό μου από τότε που μπήκα στη διαδικασία του «ιστολογείν» και του «ιστοδημοσιεύειν» πριν από δέκα μήνες.

Στην αρχή είπα, σιγά, νέος είσαι στο χώρο, μάθε πρώτα πως δουλεύει το πράμα, με το μαλακό!

Μετά έλεγα, εξετάσεις έρχονται, το καλοκαίρι θα ‘σαι πιο χαλαρός.

Έλα όμως που το καλοκαίρι ήρθε και τα δύσκολα (βλ. δυσάρεστα) παραπέμπονται διαρκώς στις Καλένδες… Ας είναι καλά ο φίλος μου ο Γιώργος που με την εγγραφή του με ξεκούνησε, γιατί, τα λόγια και τα τραγούδια είναι όμορφες ανάσες, όχι για να ξεχνάμε το χάλι μας αλλά για να (του) επιτεθούμε δριμύτεροι.

Να μιλήσεις για το χάλι της εκπαίδευσης. Κι από πού να ξεκινήσεις; Απ’ τα χιλιοειπωμένα και αυτονόητα; Εγώ λέω να ξεκινήσω απ’ αυτό που γνωρίζω καλύτερα, αυτό που μου δίνει δουλειά: το φροντιστήριο. Για δύο λόγους.

Πρώτον, διότι (επισήμως) δεν θεωρείται εκπαιδευτικός οργανισμός αλλά «αναγκαίο κακό», άρα ανήκει στα αποτελέσματα και όχι στα αίτια του προβλήματος –άποψη κατ’ εμένα λανθασμένη.

Δεύτερον, γιατί δεν θέλω σε καμιά περίπτωση να συμμετάσχω στο πανηγύρι της υποκρισίας του τύπου «αφού εμείς μαθαίνουμε τα παιδιά γράμματα! Αν περιμένανε από το σχολείο…» Ε, λοιπόν όχι κύριοι συνάδελφοι. Εσείς, αν θέλετε, μπορείτε να παινεύετε το σπίτι σας για να μην σας πλακώσει. Εγώ θα τα πω τώρα που είμαι ακόμα μέσα, οπότε αυτά που λέω ούτε λάσπη είναι ούτε κακεντρέχειες.

Κατ’ αρχάς, το φροντιστήριο είναι μια επιχείρηση. Στην καλύτερη λοιπόν περίπτωση, ενδιαφέρεται και για την τύχη των μαθητών-πελατών του, για την κατάρτιση και την επιτυχία τους. Ας το δούμε καλοπροαίρετα και ας πούμε ότι, πράγματι, ο επιχειρηματίας βλέπει το ρόλο του ως λειτούργημα κλπ κλπ

(Στο μικρό φροντιστήριο όπου δουλεύω αυτό ισχύει σε μεγάλο βαθμό, φοβάμαι όμως ότι δεν είναι ο κανόνας.) Ακόμα κι έτσι, η επιχείρηση είναι επιχείρηση. Έχει έξοδα που τρέχουν, νοίκια, μισθούς, αναλώσιμα, διαφήμιση. Αυτό σημαίνει ότι ο μαθητής είναι πρώτα πελάτης και μετά ο,τιδήποτε άλλο. Και ακόμα χειρότερα: είναι το άλογο κούρσας που με τις επιδόσεις του θα διαφημίσει την επιχείρηση. Δείξτε μου έναν –έναν!- επιχειρηματία που να μην βλέπει μ’ αυτόν τον τρόπο τους μαθητές του, έστω και υποσυνείδητα. (Επειδή πιστεύω ότι κανείς δεν αμφισβητεί την προηγούμενη πρόταση δεν παραθέτω επιχειρήματα –υπάρχουν πλήθος.) Υπό αυτό το πρίσμα, τα περιθώρια για παιδαγωγικές προσεγγίσεις είναι πολύ, μα πολύ, στενά.

Ας έλθουμε τώρα στην ουσία. Για ποιο λόγο πηγαίνει ο μαθητής στο φροντιστήριο και κατά πόσον ο σκοπός του επιτυγχάνεται. Ο συνήθης λόγος που προβάλλεται είναι: για να προετοιμαστεί σωστά για τις εξετάσεις του. Είτε πρόκειται για ενδοσχολικές εξετάσεις είτε για τις πολύ κρισιμότερες Πανελλαδικές. Όμως, αν δει κανείς τις επιδόσεις των μαθητών, ακόμα και με τον πολύ χαμηλό πήχη των ενδοσχολικών εξετάσεων, ο στόχος αυτός κατά κανόνα δεν επιτυγχάνεται.

Στις Πανελλαδικές τα πράγματα είναι ακόμα χειρότερα. Για παράδειγμα, τα θέματα της φετινής Φυσικής ήταν τόσο απλά ώστε ένας στοιχειωδώς προετοιμασμένος μαθητής, ακόμα και χωρίς καθόλου φροντιστήριο, να μπορεί να γράψει από πολύ καλά έως άριστα. Κι όμως το ποσοστό αυτών των βαθμολογιών, ακόμα και σε σχολεία προνομιούχων περιοχών, είναι πολύ μικρό. Τι σημαίνει αυτό; Πως το φροντιστήριο δεν είναι σε θέση να προετοιμάσει αποτελεσματικά παρά ένα πολύ μικρό ποσοστό μαθητών, εκείνους που πιθανότατα θα τα κατάφερναν και χωρίς το φροντιστήριο. Για περιπτώσεις μαθημάτων όπου τα θέματα είναι κάπως απαιτητικά (βλ. φετινά Μαθηματικά και Γλώσσα –ή τα θέματα Φυσικής του 2005 και του 2006) ας μη γίνεται λόγος! Η συντριπτική πλειοψηφία των μαθητών, παρά το φροντιστήριο, με το ζόρι πιάνει τη βάση.

Το συμπέρασμα που αβίαστα βγαίνει είναι πως άλλοι λόγοι οδηγούν τους μαθητές στο φροντιστήριο και όχι η πεποίθηση ότι μέσω αυτού θα επιτύχουν στις εξετάσεις. Και γι αυτό υποστηρίζω ότι το φροντιστήριο αποτελεί μέρος και όχι συνέπεια του προβλήματος. Επειδή όμως τα «σεντόνια» σ’ αυτές τις περιπτώσεις λειτουργούν αρνητικά, θα επανέλθω με την άποψή μου επί του …μυστηρίου τούτου (αλλά και επί των του δημοσίου σχολείου μυστηρίων) πολύ σύντομα.