για την «καταστροφικότητα» του θέματος (της Φυσικής) και για την αθλιότητα του Θέματος (της εφημερίδας)

Δεν συνηθίζω να ασχολούμαι με άρθρα εντύπων πέραν της απλής ανάγνωσης,  να στέλνω επιστολές διαμαρτυρίας στην εφημερίδα ή να ανεβάζω ποστ στο διαδίκτυο για να τα «κανιβαλίσω», όπως λέμε. Για την ακρίβεια, όχι απλώς δεν ασχολούμαι, δεν το έχω κάνει ποτέ. Όμως και η (δημοσιογραφική) αθλιότητα έχει κάποια όρια.

 

Αναφέρομαι σε άρθρο του κυριακάτικου Πρώτου Θέματος της 3/6, όπου κάποια κυρία Ισμήνη Χαραλαμποπούλου αναπτύσσει κάποιες απόψεις για το κακοδιατυπωμένο ερώτημα Γ4 του πανελλαδικού διαγωνισμού της Φυσικής, καθώς και για το επακόλουθο «πρωτοφανές πισωγύρισμα της Φρόσως Κιάου», υπό τον τίτλο: «Η υπουργός της Αριστεράς κατέστρεψε τα παιδιά».

 

Κατ’ αρχάς, δεν ξέρω αν ο ακραία καταδικαστικός τίτλος είναι επιλογή της δημοσιογράφου ή αν η εν λόγω κυρία έχει επαρκή γνώση του αντικειμένου (που σημαίνει να κατανοεί, έστω, την εκφώνηση του συγκεκριμένου ζητήματος.) Η απάντηση που εγώ πιθανολογώ και στα δύο είναι: όχι. Το άρθρο έχει γραφεί  –λογικά- κατά παραγγελία της διεύθυνσης του εντύπου, η οποία έχει καθορίσει και το ύφος και τον τίτλο. Και η δημοσιογράφος απέχει πολύ απ’ το να είναι σε θέση να κατανοήσει ο,τιδήποτε έχει να κάνει με την ουσία του προβλήματος που ανέκυψε, πέραν  των παλινωδιών της επιτροπής. Το τελευταίο αυτό, βεβαίως, σε καμία περίπτωση δεν θα αποτελούσε ψόγο, αν το άρθρο περιοριζόταν στην απλή ανάδειξη της προχειρότητας, επιπολαιότητας κλπ που μαστίζει τη δημόσια διοίκηση και δεν επιχειρούσε να τελεσιδικήσει ως προς το αποτέλεσμα και τον υπεύθυνο μ’ αυτή τη βαρύτατη έκφραση «κατέστρεψε τα παιδιά».

 

Τα παιδιά δεν καταστράφηκαν, κυρία Χαραλαμποπούλου, σας το λέω μετά λόγου γνώσεως. (Τουλάχιστον, δεν καταστράφηκαν απ’ τα συγκεκριμένα θέματα. Αν καταστρέφονται από κάτι, είναι από τη γενικότερη σαπίλα του εκπαιδευτικού συστήματος.) Για να σας βοηθήσω να το καταλάβετε, θα χρησιμοποιήσω τρία επιχειρήματα εξειδικεύοντας προοδευτικά: ένα για τις εξετάσεις και τη δυσκολία τους, γενικά, ένα για το μάθημα της Φυσικής, ειδικότερα και, τέλος, ένα για το περιβόητο θέμα Γ4.

 

Ως προς τις Πανελλήνιες Εξετάσεις γενικά (και τη «σφαγή» που αναφέρετε στον υπέρτιτλο του άρθρου) μπορώ να σας πω αυτό που οποιοσδήποτε έμπειρος και έντιμος εκπαιδευτικός του δημοσίου ή φροντιστής μπορεί να σας βεβαιώσει: οι Εξετάσεις μας δεν είναι εξετάσεις, αλλά διαγωνισμοί, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ψυχική γαλήνη υποψηφίων και γονέων. Συνέπεια αυτού είναι ότι τα θέματα δύο τουλάχιστον μαθημάτων, της Φυσικής Κατεύθυνσης και –ακόμα περισσότερο- των Μαθηματικών Κατεύθυνσης είναι σε μικρό μόνο ποσοστό ασκήσεις ελέγχου μιας υποτιθέμενης επάρκειας, όπως στα μπακαλορεά της αλλοδαπής. Στην πλειοψηφία τους είναι επί τούτου κατασκευασμένοι γρίφοι. Αυτό σημαίνει ότι η «σφαγή» στην οποία αναφέρεστε είναι ψυχολογική (δηλαδή δεν έχει να κάνει με αδικία), πάγια και διαρκής και συμβαίνει εδώ και πολλές δεκαετίες, ανεξαρτήτως του επιπέδου δυσκολίας των θεμάτων, μιας που το επίπεδο αυτό (την τελευταία τουλάχιστον δεκαετία) είναι ίδιο για όλους τους υποψηφίους. Ή, για να το κάνουμε τελείως «λιανά»: τα θέματα είναι έτσι κι αλλιώς δύσκολα. Ό,τι είναι λίγο παραπάνω δύσκολο, μπερδεμένο, ασαφές ή κακοδιατυπωμένο για τον Κώστα, είναι το ίδιο και για τη Δήμητρα, τον Παντελή ή την Κατερίνα, των οποίων η επιτυχία ή η αποτυχία δεν κρίνεται από το πόσα θέματα θα λύσουν αλλά από την τελική τους θέση στην κατάταξη αυτού του εξοντωτικού πρωταθλητισμού.

 

Όσον αφορά, τώρα, το μάθημα που διδάσκω τα τελευταία εικοσιοκτώ χρόνια (με ένα διάλλειμα δύο χρόνων λόγω στρατού): τη Φυσική. Η μεγάλη ιδιαιτερότητα του μαθήματος (και γενικά των λεγόμενων Φυσικών Επιστημών, για να συμπεριλάβουμε Χημεία και Βιολογία) είναι η περιβόητη «επιστημονικότητα». Κανένα άλλο μάθημα, ούτε καν τα Μαθηματικά, δεν είναι τόσο εκτεθειμένο στον κίνδυνο της ανακριβούς ή ακόμα και της πλήρως εσφαλμένης διατύπωσης. Αυτό, οι Φυσικοί το γνωρίζουμε και πολλοί από εμάς (κι εγώ ο ίδιος) το αναζητούμε, συχνά από καθαρή ματαιοδοξία: ελέγχουμε σχολαστικά τη λεπτομέρεια στη διατύπωση, αναζητώντας την ευκαιρία να αποδείξουμε μέσω του λάθους, της ασάφειας ή της ανακρίβειας που θα ανακαλύψουμε σε μια διατύπωση, την αρτιότητα της επιστημονικής μας κατάρτισης. Δεν είναι, λοιπόν, η πρώτη φορά που η Ένωση Φυσικών σπεύδει να «καταγγείλει» (με την …καλοπροαίρετη έννοια) αδυναμίες και σφάλματα σε εκφώνηση κάποιου θέματος. Αρκετές φορές (θυμάμαι πρόχειρα τα θέματα του 1993 ή των πανελληνίων της β’ λυκείου το 2001) δικαιολογημένα. Η παρούσα περίπτωση δεν ανήκει σ’ αυτές. Και από εκεί, κατά τη γνώμη μου που θα επιχειρήσω να τεκμηριώσω, ξεκίνησε το φετινό πρόβλημα: από τον υπερβάλλοντα ζήλο κάποιων ανθρώπων, οι οποίοι δεν κόπτονταν (σε καμία περίπτωση) για το καλό των υποψηφίων. Ενδιαφέρονταν, απλώς, να εκθέσουν κάποιους συναδέλφους τους, προβάλλοντας συγχρόνως τον εαυτό τους.

 

Έρχομαι λοιπόν στο τρίτο και σημαντικότερο σημείο, αυτό που αφορά το περίφημο θέμα. Για να πάρουν μια ιδέα οι μη γνώστες, κάνω την εξής μεταφορά: υποθέστε ότι ανοίγετε την τηλεόραση και πέφτετε πάνω στο εξής κουίζ για τους τηλεθεατές: στείλτε με sms το μικρό όνομα της μητέρας του πρώην πρωθυπουργού Γεωργίου Παπανδρέου. Αν υποθέσουμε ότι υπήρχε κάποιο βραβείο ικανό να σας δελεάσει να απαντήσετε, τι θα κάνατε; Θα στέλνατε απευθείας το όνομα Μάργκαρετ, ή θα χρονοτριβούσατε ψάχνοντας το μητρώνυμο του Γέρου της Δημοκρατίας; (Παρεμπιπτόντως, ήταν Παγώνα.) Ή μήπως θα στέλνατε sms για διευκρίνιση; Κι αν η ερώτηση δεν προσδιόριζε καν την ιδιότητα του προσώπου; Αν έλεγε μόνο: «Βρείτε το μικρό όνομα της μητέρας του Γεωργίου Α. Παπανδρέου;» Θα δυσκολευόσαστε; Θα αγανακτούσατε; Θα στέλνατε sms με κάποιο ειρωνικό σχόλιο του στυλ «με λένε Γιώργο Αντωνίου Παπανδρέου και τη μάνα μου Χάιδω, τι κερδίζω;» Πολύ πιθανόν, αν δεν σας ενδιέφερε το βραβείο. (Και αυτή, ακριβώς, είναι η περίπτωση των εκπροσώπων της Ένωσης.) Αν όμως σας ενδιέφερε, όπως ενδιαφέρει τους μαθητές, απαντάτε κατ’ ευθείαν το προφανές, διότι γνωρίζετε ότι αν αυτός που σας ρωτά ήθελε κάτι άλλο απ’ το προφανές, θα είχε θέσει με άλλο τρόπο την ερώτηση.

 

Δεν θέλω να μπω περισσότερο σε τεχνικές λεπτομέρειες, σας λέω μόνο με βεβαιότητα και ευθύνη ότι, ακόμα και αν υπήρξαν δέκα μαθητές (το τονίζω: όχι 10%, 10 μαθητές!) στην επικράτεια που δαπάνησαν χρόνο (ως μη όφειλαν) για να εξετάσουν αν η ράβδος κάνει ανακύκλωση και συνεπώς μπορεί να υπάρχει λύση πέραν της προφανούς, τότε αυτοί οι μαθητές είναι σίγουρο ότι ανήκουν στην κατηγορία των εξαιρετικών ταλέντων -κατά πως λέει και η Ένωση- και αποκλείεται 1ον) να έδωσαν άλλη απάντηση από την αποδεκτή και 2ον) να σπατάλησαν διερευνώντας την πιθανότητα άλλης απάντησης πάνω από 5 λεπτά. Από αυτή την άποψη, ήταν πραγματικό ευτύχημα που ανακλήθηκε η αρχική οδηγία περί μη βαθμολόγησης του ερωτήματος, απόφαση που είναι σίγουρο ότι θα εθεωρείτο σκάνδαλο εις τον αιώνα και θα ήταν αναμενόμενο να προκαλέσει πλήθος προσφυγών. Δεν διαφωνεί κανείς ότι καλό θα ήταν τέτοιου είδους προχειρότητες που προκαλούν αναστάτωση να εξέλειπαν (κι ακόμα περισσότερο: να ενδιαφερθούμε κάποτε για τη σκληρότητα, ανηθικότητα και –εν τέλει- αναποτελεσματικότητα ολόκληρου του συστήματος εισαγωγής), όμως είναι σίγουρο ότι η αναστάτωση θα ήταν πολύ-πολύ μικρότερη χωρίς την απαράδεκτη, την απολύτως ανεύθυνη διόγκωση που επιβάλλουν τα μέσα ενημέρωσης, είτε για λόγους πωλήσεων είτε για λόγους προσωπικής εμπάθειας και επιλύσεως λογαριασμών.

 

 

Advertisements

Ένα Σχόλιο to “για την «καταστροφικότητα» του θέματος (της Φυσικής) και για την αθλιότητα του Θέματος (της εφημερίδας)”

  1. Είμαι πολύ μακριά και στα σκοτεινά για να έχω άποψη, όμως εμπιστεύομαι απόλυτα τις δικές σου σκέψεις και τη δική σου ματιά. Φιλιά πολλά, κουράγιο σου εύχομαι κάθε στιγμή :*

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: