στερεότυπο #2: το μέγα βραβείο απωλεσθείσας αθωότητας

Ξεκινώντας να μιλώ για τα στερεότυπα έφτιαξα έναν μικρό κατάλογο θεμάτων σχετικών με -τι άλλο- σεξ και βία. Ευτυχώς, ήλθε ο φίλος μου ο Τζερεμές μ’ ένα σχόλιό του να μου υπενθυμίσει ότι υπάρχουν και άλλα “θεματάκια”, θεματάκια πολύ σημαντικά μες στο κεφάλι του τρελού, όπως ας πούμε η αυτοεκτίμηση ή η αποδοχή της διαφορετικότητας ή ο καθωσπρεπισμός.

Μια φορά κι έναν καιρό, λοιπόν, πήγαινα κι εγώ σχολείο (“σχολειό”, όπως το ήθελε το στερεότυπο του αριστερού διανοούμενου της μεταπολίτευσης). Θυμάμαι (ως τώρα να ‘τανε) κάποιες καθηγήτριες, συνήθως τις πιο νέες και φιλικές, αυτές δηλαδή των οποίων η γνώμη μετρούσε μέσα μου περισσότερο (αλλά, συγχρόνως, που η ζωή τους μέσα στη σχολική αίθουσα ήταν -γιατί άραγε;- δυσκολότερη) να επισημαίνουν δοθείσης της ευκαιρίας ότι “ως γνωστόν” τα κορίτσια ωριμάζουν γρηγορότερα από τα αγόρια.

Πέρα από το ολίγον αστείο της έκφρασης “ωριμάζουν” (σαν να επρόκειτο για ποικιλίες ζαρζαβατικών, η πρώιμη-κορίτσι και η όψιμη-αγόρι), θυμάμαι πόσο βαριά μου έπεφτε αυτή η δήλωση (και δεν με παρηγορούσε ούτε καν η υποψία μιας πιθανής μεροληψίας υπέρ των ομοφύλων.) Συναισθανόμουν ότι προσπαθούν, τρόπον τινά, να με πάρουν στο φιλότιμο χωρίς όμως να αντιλαμβάνομαι τι άλλο περίμεναν από μένα. Μήπως δεν ήμουν ο καλύτερος στα μαθηματικά; Οι εκθέσεις μου δεν ήταν πάντα στις καλύτερες της τάξης (αν και συχνά υπολείπονταν “σοβαρότητας” σε σχέση με των “καλών” μαθητριών);

Τα κορίτσια φυσικά κορδώνονταν γι’ αυτό το αναπάντεχο “βραβείο” και δεν τις αδικώ καθόλου ούτε για την έπαρση ούτε για τη μεταγενέστερη σπουδή να διαιωνίσουν το αναμφίβολα κολακευτικό για το φύλο τους στερεότυπο.

Θα πείτε, μα αυτό θα συζητήσουμε τώρα, το αν τα κορίτσια “ωριμάζουν” γρηγορότερα από τ’ αγόρια; Ασφαλώς όχι. Με βάση τα κριτήρια που υπονοούνται, το στερεότυπο είναι κατά βάση σωστό (υπάρχουν και τέτοια). Το πρόβλημα είναι στην ίδια την ύπαρξη της διαφοράς (όχι σε ψυχοφυσιολογικό επίπεδο -το άλλο μ’ ενδιαφέρει, το κοινωνικό) ή, αν θέλετε, στο γεγονός ότι αντιμετωπίζουμε την ταχύτερη δυνατή ωρίμανση ως κάτι το αυτόχρημα θετικό.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι, για τον ενήλικο, από τη στιγμή που το νήπιο αρχίζει να πηγαίνει σχολείο, χάνει το ενδιαφέρον του ως “ζουζούνι” (παιχνίδι) και πλέον η φροντίδα του (απασχόληση, καθαριότητα και εκπαίδευση) γίνεται μια ιδιαίτερα κουραστική υπόθεση. Έτσι, γονείς και εκπαιδευτικοί ανθρώπινο και φυσικό είναι να θεωρούν την

  1. ευπρέπεια ως προς τη συμπεριφορά (δηλ. την τήρηση κάποιων κανόνων)
  2. ανάπτυξη αισθήματος ευθύνης (υποταγή του “θέλω” στο “πρέπει”) και
  3. “ορθή” διαχείριση της σεξουαλικότητας,

με άλλα λόγια την “ωρίμανση” που συζητάμε, ως κάτι θετικό απ’ τη στιγμή που θα κάνει τη ζωή/δουλειά τους πιο εύκολη. Κι εγώ ο ίδιος πέφτω συνέχεια σ’ αυτή την παγίδα, δεν προσπαθώ να παραστήσω τον έξυπνο.

Πώς είναι όμως τα πράγματα ειδωμένα απ’ τη σκοπιά του παιδιού; Πόσο θετική είναι για την ανάπτυξη της προσωπικότητάς του αυτή η πίεση για όσο το δυνατόν ταχύτερη ωρίμανση. Μήπως είναι κάτι σαν τις ορμόνες και την κατάχρηση λιπασμάτων στα …ζαρζαβατικά που προαναφέραμε;

Ας πάρουμε το αγοράκι. Ιστορικά δέχτηκε πίεση να μεγαλώσει γρηγορότερα για να γίνει πολεμιστής ή κουβαλητής τροφής. (Αυτό ισχύει βέβαια και σήμερα στα περισσότερα μέρη του κόσμου.)
Ας πάρουμε και το κοριτσάκι. Αυτό δέχτηκε πίεση άλλου τύπου (αναφέρομαι στις πατριαρχικές-φονταμενταλιστικές κοινωνίες στις οποίες ανήκει και η δική μας.) Έμαθε από νωρίς να θεωρεί το σώμα του ως κάτι επίφοβο, την ξενοιασιά, το παιχνίδι, τη συντροφικότητα (προνόμια κατά βάση των αγοριών) ως στοιχεία συμπεριφοράς που εκθέτουν τη θηλυκή σεξουαλικότητα σε κινδύνους.

Αποτέλεσμα; Στις σύγχρονες “ανεπτυγμένες” δυτικές κοινωνίες όπου η ανάγκη για ανήλικους πολεμιστές-κουβαλητές εξέλιπε, τα (τυχερά) αγόρια απέκτησαν το προνόμιο διατήρησης της αθωότητας ως την εφηβεία, αντίθετα με τα (άτυχα) κορίτσια τα οποία εξακολουθούν να εκπαιδεύονται από τα πιο τρυφερά τους χρόνια ως αμαζόνες-θεματοφύλακες του μεγάλου “όχι”. Όχι στα άσεμνα, τα κοντά, τα χυδαία αστεία, τις σωματικές διαχύσεις και τρυφερότητες, το ξένοιαστο φλερτ (θα σε πούνε πουτάνα!), τις νυχτερινές βόλτες, τις κουβέντες με αγνώστους, τα “πολλά-πολλά”…

Το κέρδος; Φοβίες που παίρνουν χρόνια (αν και εφόσον) να ξεπεραστούν, χαμηλή αυτοεκτίμηση, κακή σχέση με το σώμα και το φύλο και -βεβαίως- το μέγα βραβείο (πόσο ώριμη!) απωλεσθείσας αθωότητας.


Advertisements

10 Σχόλια to “στερεότυπο #2: το μέγα βραβείο απωλεσθείσας αθωότητας”

  1. χε, χε, έχω ένα μικρό κόλλημα με τους supertramp 🙂

  2. Είναι γεγονός πως το θηλυκό εξαιτίας του αρσενικού βεβαίως βεβαίως, όφειλε να ελέγχει τη σεξουαλικότητά του,καθώς τα παιδιά που θα προέκυπταν από ένα στιγμιαίο λάθος(βλ. Πασχάλης) να ήταν γνωστής πατρότητος! Πιστεύω πως αυτό έπαιξε καταλυτικό ρόλο στη διαμόρφωση της κοινωνίας (πουριτανικής,φονταμενταλιστικής).

    πόσες σουρλουλούδες νομίζεις πως μπορεί να αντέξει μια κοινωνία;;;; χαχαχα!

    φιλί πεισματικά αθώο ;))

  3. ψυχή μου, εννοείται πως η κοινωνία έχει ανάγκη από …υπεύθυνα θηλυκά 🙂 Βέβαια και από χειριστές υπολογιστών έχει ανάγκη, αυτό δε σημαίνει ότι πασσάρουμε τον υπολογιστή στο παιδάκι από τα έξι του… ή μήπως το κάνουμε;

    φιλί της απωλεσθείσας (φευ!) απωλείας 😀

  4. εμένα πάντως αυτό το στερεότυπο των αρσενικών με τρόμαξε από πολύ νωρίς,την ανθίστηκα τη δουλειά και δεν ήθελα να μεγαλώσω,ακόμα προσπαθώ δηλαδή!
    Αυτό που αφορά το άλλο φύλλο νομίζω ότι η χαλάρωση των οικογενειακών δεσμών και η αλλοίωση των κοινωνικών ηθικών στηριγμάτων έχει εκβιάσει την εξαφάνιση της εφηβικής ηλικίας με αποτέλεσμα η ωρίμανση να επιβάλλεται πρώιμα πριν ακόμα την φυσιολογική της έλευση.Δεν μιλάμε για ωρίμανση πια αλλά για ένα κρας τεστ της παιδικότητας.

  5. για το «κόλλημα» σε καταλαβαίνω απόλυτα!
    ..αλίμονο σ΄αυτούς που δεν το ΄χουν!

  6. κώστα, οι γυναίκες είναι πλάσματα βαθιά και παράλογα καταπιεσμένα απ’ τις υπάρχουσες δομές, με χαμηλή συνήθως αυτοεκτίμηση και μια διαρκή ανάγκη επιβεβαίωσης, αυτό εννοούσα σ’ εκείνο το ποστάκι που είχα κάνει κι αυτό προσπαθώ να υπενθυμίζω στον εαυτό μου κάθε φορά που ενοχλείται απ’ την ανορθολογική και αναίτια επιθετική συμπεριφορά τους

    να πούμε το πιο απλό: ποιος άντρας έχει βιώσει την έντονη κριτική, την αυστηρή παρατήρηση, ακόμα και την απόρριψη για τον τρόπο που ντύνεται; κανένας! προσπαθώ να φέρω τον εαυτό μου στη θέση πχ της αδερφής μου όταν δεχόταν τις αυστηρές και προσβλητικές συγχρόνως συστάσεις του πατέρα μου, μιλάμε για ηλικία των 13 και 14, πολύ ευαίσθητη. θυμάμαι συμμαθήτριά μου να κλαίει στην τάξη για προσβολή που δέχτηκε από καθηγήτρια για το άνοιγμα της μπλούζας. και σήμερα, που υποτίθεται ότι τα πράγματα είναι διαφορετικά, είναι διπλά καταπιεσμένες: απ’ τους κανόνες της σεμνότητας και το λαϊφστάιλ -βλέπεις συνεχώς κορίτσια και κοπέλες με τολμηρά φορέματα που τα τραβάνε πότε να μακρύνουν προς τα κάτω και πότε προς τα πάνω -σκέψου πόσο εκτεθειμένες αισθάνονται..

  7. Aχ γείτονα..! Όλοι δίκιο έχουμε, αλλά πάλι η αθωότητα δεν πιάνεται και δε χωράει σε κανένα καλούπι. Τα θυμάμαι κι εγώ τα χρόνια που αναφέρεις – όχι πως έχουν αλλάξει και τόσο πολύ, παρά τη διαδρομή της γυναικείας χειραφέτησης και τον αντίστοιχο ανδρικό ευνουχισμό. Είχα κι εγώ κάτι τέτοιους δασκάλους, με τη διαφορά πως ορισμένοι (τόσο λίγοι!) ανάμεσά τους μπορούσαν να διακρίνουν την έννοια της ωριμότητας που δεν είχε καμία σχέση με σεξουαλική δραστηριότητα (κι ούτε μπέρδεψα ποτέ μου τη σεξουαλική δραστηριότητα με τη σεξουαλική ωριμότητα). Υπήρχαν, υπάρχουν και θα υπάρχουν πάντα αγόρια και κορίτσια ώριμα, εννοώ συναισθηματικά ώριμα, παιδιά που βλέπουν πολύ κοντά, πολύ μακριά και πολύ μέσα τους, που μπορούν ν’ αναλύουν και να κρίνουν. Υπάρχουν παιδιά με έντονη σεξουαλική ζωή, εντελώς μπλοκαρισμένα, χαμένα σε μιαν άκρως καταπιεστική ανάγκη αποδοχής – και το ξέρεις πως θα ξοδέψουν μια ζωή επιχειρώντας να ξεμπερδευτούν και να βρουν αυτό που ονομάζουμε «αθωότητα». Τελικά όλες αυτές οι λέξεις αισθάνομαι πως μας αφήνουν φτωχότερους.
    Αγαπώ ό,τι κι όπως γράφεις, καθώς και την αφετηρία σου. Περιμένω κι άλλα πολλά «στερεότυπα» φυσικά – εγκρίνω από καρδιάς τους Supertramp 🙂 Φιλιά πολλά και άτυπα

  8. συναισθηματική ωριμότητα: αυτό είναι το κλειδί που παρέλειψα και που πολύ σωστά αναφέρεις γειτόνισσα, αυτό είναι που μπλοκάρουμε στα παιδιά μας, λίγο με τις φωνές μας να μην μας ενοχλούν (αφού τα φυλακίσαμε πρώτα μες στα τσιμεντένια κουτιά), λίγο με την τηλεόραση που τους ορίσαμε επιφορτισμένο κηδεμόνα για να μην μας ενοχλούν και πολύ με τις φοβίες και τα άγχη μας που τους μεταφέρουμε (για να μη μιλήσουμε για τις φωνές και τα βρισίδια μεταξύ των «μεγάλων»)-σκέφτομαι συχνά ότι ίσως η πιο ανώδυνη (καθότι φανερή) μορφή βίας που δέχτηκα μικρός ήταν το ξύλο απ’ τον πατέρα μου και δεν μπορώ βέβαια να διανοηθώ να συγκρίνω (εξ ου και το νόημα του παρόντος) αυτήν που ασκήθηκε σε μένα μ’ αυτήν στις αδερφές, τις φίλες, τις συμμαθήτριες..

    πολλά φιλιά, έντυπα και άτυπα (στερεότυπα όχι, ούτε στα φιλάκια 🙂 )

  9. Συμφωνώ απόλυτα…τι να πεις όταν ακόμα κι οι ιδιοι σου οι γονείς, οι οποίοι εννοείται ότι θέλουν το «καλό» σου, σε συμβουλεύουν να κλέψεις, να βρεις δουλειά με βίσμα…κτλ. Όταν συμβουλεύουν την κόρη τους να κάνει το μ..νί της είσοδο πιστωτικών καρτών…
    καμιά ελπίδα που λένε και οι γενιά του χάους
    μόλις είδα τους ντεμέκ ώριμους φίλους πως κατάντησαν είπα αστο καλύτερα, αν δεν είναι να βελτιωθώ δεν θέλω να αλλάξω

  10. το πας πιο μακριά φίλε μου και πολύ καλά κάνεις…θέλησα να σταθώ κυρίως στη διαδικασία της εκπαίδευσης καθαυτή, ως μορφή βίας -ας πούμε ένα αναγκαίο (;) κακό το οποίο όμως μεγεθύνεται και πολλαπλασιάζεται ανάλογα με τον τρόπο και την ηλικία στην οποία το ασκείς
    από κει και πέρα το ίδιο το περιεχόμενο της εκπαίδευσης στις καπιταλιστικές μας κοινωνίες είναι άστα να πάνε: όχι μόνο ισχύουν αυτά που γράφεις αλλά φορτώνουμε τα παιδιά και με όλη την ενοχή της κατάντιας μας…οι χειρότεροι δε, είναι οι «δωσ’ μου και μένα να μη φωνάζω», αυτοί που το παιδί μεγαλώνει ακούγοντάς τους να μιλάνε για αξίες και να στηλιτεύουν τη σαπίλα κι ύστερα «δε βαριέσαι, αφού όλοι τα ίδια κάνουν…»

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: