Η πανούκλα

panoukla.jpg

Η δεκαετία του ογδόντα σηματοδότησε το τέλος της αθωότητάς μου. Εννοείται πως δεν αναφέρομαι στο σεξ. Μιλώ για τη φάση εκείνη όπου αισθάνεσαι, αν όχι σα μικρός θεός, τουλάχιστον μικρός πρίγκηπας και ξαφνικά έρχονται κάποιοι και σου λένε ότι στο βασίλειό σου είναι υποθηκευμένα μέχρι και τα μαχαιροπήρουνα.

Πρώτος ήταν ο μύθος του Σισσύφου (διά στόματος Albert Camus) και δεύτερο το πρόβλημα της υπερεκμετάλλευσης των πόρων του πλανήτη. Ο Σίσσυφος, ως γνωστόν, είχε καταδικαστεί από τους θεούς να σπρώχνει αιωνίως έναν τεράστιο βράχο προσπαθώντας να τον ανεβάσει στην κορυφή απ’ όπου αυτός θα κατρακυλούσε πάλι πίσω, μια αλληγορία προφανώς γύρω από τη ματαιότητα της ανθρώπινης ύπαρξης. Οι προσπάθειες μιας ζωής, σα να λέμε, είναι δίχως νόημα από τη στιγμή που αυτή είναι καταδικασμένη να επιστρέψει στο μηδέν.Κάτι αντίστοιχο, ένα επίπεδο ψηλότερα, συμβαίνει με τους ανθρώπινους πολιτισμούς. Η αύξηση της παραγωγικότητας οδηγεί σ’ ένα φαύλο κύκλο υπερπληθυσμού και υπερκατανάλωσης, ο οποίος με μαθηματική ακρίβεια οδηγεί στην κατάρρευση.

Όταν πρωτοδιάβασα την παραπάνω ανάλυση στο έργο του Fred Hoyle, Ten faces of the Universe (1977, στα ελληνικά από εκδόσεις κάτοπτρο) συνοδευόμενη από την εξαιρετικά δυσοίωνη εκτίμηση της κατάρρευσης του σημερινού πολιτισμού ως το 2025, εντυπωσιάστηκα. Και με το ζήλο του νεοφώτιστου προσπαθούσα να προβληματίσω-εντυπωσιάσω με τη σειρά μου φίλους και γνωστούς.

Εδώ θα πρέπει να ανοίξω μία παρένθεση και να εξηγήσω ότι το χρονικό όριο (που προσδιοριζόταν μισό αιώνα μετά την εποχή που γραφόταν το βιβλίο) ο Hoyle (μαθηματικός και αστρονόμος, εκ των κορυφαίων στον κλάδο της κοσμολογίας) το υπολόγιζε με βάση την υπόθεση πως ο ρυθμός αύξησης του ανθρώπινου πληθυσμού (2%, τότε) θα συνέχιζε αυξανόμενος. Η υπόθεση δεν επαληθεύτηκε. Όπως δείχνουν τα πιο πρόσφατα στοιχεία, ο ρυθμός αύξησης έχει πέσει ελαφρώς κάτω από το 2%, καθώς οι γεννήσεις έχουν περιοριστεί. Η ουσία ωστόσο του προβληματισμού παραμένει, αφενός διότι ο πληθυσμός εξακολουθεί να αυξάνεται και αναμένεται να ξεπεράσει τα δέκα δις, αφετέρου διότι οι καταναλωτικές απαιτήσεις διαρκώς διογκώνονται.

Προς μεγάλη μου έκπληξη, κανένας απ’ όσους έτυχε να περιγράψω τα παραπάνω δεν έδειξε να ταράζεται. Ιδιαίτερα οι εκπρόσωποι της προηγούμενης γενιάς, οι οποίοι ως πιο σκεπτικιστές υποτίθεται και ευαίσθητοι στα σημάδια των καιρών περίμενα να δείξουν κάποιο ενδιαφέρον, αποδείχτηκαν οι πιο απρόσιτοι. Άνθρωποι έξυπνοι κατά τα άλλα και ενημερωμένοι άκουγες να προβάλουν άσχετα επιχειρήματα του στυλ « Δεν τελειώνει έτσι εύκολα το πετρέλαιο. Όταν έγραφε αυτός δεν είχαν ανακαλυφθεί τα τεράστια κοιτάσματα της Κασπίας.» Επιχειρήματα που με οδήγησαν τελικά στο συμπέρασμα ότι οι Έλληνες αρέσκονται να το παίζουν κυνικοί, πεσιμιστές και κινδυνολόγοι σε πράγματα που δεν τους αφορούν άμεσα, αλλά όταν πρόκειται για πραγματικό κίνδυνο απέναντι στον οποίο πρέπει να δείξουν οι ίδιοι μια υπεύθυνη στάση (πχ να περιορίσουν το κάπνισμα), αυτομάτως τα επιστημονικά τεκμήρια περνούν σε δεύτερη μοίρα αφού, ως γνωστόν, η επιστήμη δεν είναι αλάθητη και οι επιστημονικές ανακοινώσεις συχνά κατευθύνονται από συμφέροντα, ανταγωνισμούς και προσωπικές φιλοδοξίες.

Ακόμα και στις αρχές της δεκαετίας που διανύουμε, συνέβαινε συχνά όταν αναφερόμουν στις κλιματικές αλλαγές ως κάτι δεδομένο πλέον και αναμφισβήτητο, να ακούω για τις υπερβολές των επιστημόνων οι οποίοι προσπαθούν να εκβιάσουν επιχορηγήσεις. Και αναπόδραστα ερχόταν στο μυαλό μου το άλλο σημαντικό έργο του Camus, η Πανούκλα, η οποία εξαπλώνεται στέλνοντας τα ποντίκια της μέσα στα σπίτια μας κι εμείς συνεχίζουμε σα να μην έχει αλλάξει τίποτα περιμένοντας από κάποιους «υπεύθυνους» (επιστήμονες, πολιτικούς, ακτιβιστές) να μας λύσουν το πρόβλημα χωρίς να κουνήσουμε το δαχτυλάκι μας. Κι ύστερα κάποια στιγμή (όταν ίσως θα είναι πλέον αργά) θα καταλάβω κι εγώ και όλοι πως για το πρόβλημα δεν ευθύνονταν μόνο κάποιοι «κακοί» Αμερικάνοι ή Κινέζοι, αλλά και τα δικά μου τα σπίτια και τα δικά μου τα αυτοκίνητα, τα φουσκωτά, τα κινητά, τα MP3, τα iPOD, τα GPS και όλη αυτή η τρέλα στην οποία είμαι βουτηγμένος, θα συνειδητοποιήσω πως τα αέρια εκλύονται και από μένα, τα δέντρα κόβονται και για μένα και πως στο έγκλημα συμμετείχα κι εγώ, έστω και εξ αμελείας. Ή μπορεί και να μη συνειδητοποιήσω ποτέ τίποτα, να εξακολουθήσω να πιστεύω πως οι κακοί του κόσμου είναι οι μόνοι φταίχτες και να ακολουθήσω το καράβι σαν καλός καπετάνιος (που περιέργως θεωρούσε εαυτόν «απλό επιβάτη») στη συνάντηση με το πεπρωμένο του. Έτσι κι αλλιώς, τι σημασία θα έχει πια;

camus.jpg

Advertisements

4 Σχόλια to “Η πανούκλα”

  1. Εξαιρετική κι ετούτη η εγγραφή σου. Να είσαι καλά, καλή σου μέρα.

  2. ΚΑΛΗΣΠΕΡΑ. θα συμφωνησω μαζι σου και θα προχωρησω και πιο περα. το κακο δεν ειναι οτι μενουμε αμετοχοι η θεατες χωρις να κανουμε κι εμεις καποια κινηση… οταν ερχεται η στιγμη που ολα τα μακρυνα ερχονται κοντινα και το κακο χτυπαει και τη δικη μας πορτα, ποσο ευκολο ειναι να επαναστατησουμε εναντι του αναλγητου κρατους της αδικης κοινωνιας κι αργοτερα οταν η μπορα θα περασει να ξαναγινουμε το ιδιο απαθεις…Ο παραλογισμος στο μεγαλειο του. Δυστυχως σημερα οι ελαχιστοι ακτιβιστες πρεπει να δωσουν διπλη μαχη. Μια γι αυτο που αγωνιζονται και μια εναντια στην προκαταληψη αλλιως ευκολα θα χαρκτηριστουν συμπαθεις αλλα γλαφυροι βρε παιδακι μου γραφικοι και παρωχημενοι…Καληνυχτα.

  3. Και, δυστυχώς, αυτά που μας ναρκώνουν είναι πολλά και δεν μοιάζουν πάντα με δαίμονες. Συχνά έχουν τη μορφή ενός αγγέλου. Τις περισσότερες φορές έχεις να παλέψεις πράγματα βαθιά ριζομένα μέσα σου και το λέω με την επίγνωση ότι δεν είμαι καθόλου καλύτερος από τους άλλους, απλώς επιλέγω (γιατί είναι κ α ι θέμα επιλογής)να έχω τα μάτια μου ανοιχτά και να κατευθύνω το θυμό μου πρώτα σε μένα και μετά παραέξω. Καλή σου μέρα.

  4. Θαλασσάκι μου, για ακόμα μία φορά ανακάλυψα το σχόλιό σου «λογοκριμένο» και το αποκατέστησα. Ελπίζω πως δεν θα ξαναυπάρξει πρόβλημα (διαφορετικά θ’ αρχίσω να υποψιάζομαι πως φταίει το υπέροχο όνομά σου που οι αυτόκλητοι θεματοφύλακες του wordpress τα κάνουν μονίμως θάλασσα!)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: